عز الدوله - ملكونوف
1
سفرنامه ايران و روسيه ( فارسى )
بود . عبد الصمد ميرزا عز الدوله تا سال 1290 ق . مرتبا به حكومتهاى درجهء دوم و سوم تعيين مىشد به اين شرح : دوبار حاكم قزوين ، يك بار حكومت زنجان ، يك بار حكومت بروجرد ، سه بار حكومت همدان ، يك بار حكومت ملاير و تويسركان و نهاوند . دفعهء اول حكومت قزوين در سال 1271 ق . به پيشكارى حسنعليخان خوئى آجودان باشى . دفعهء دوم در سال 1273 ق . به پيشكارى حاج ميرزا عبد الله خان ( علاء الملك ) برادر حاج ميرزا حسينخان سپهسالار . در سال 1278 ق . ملقب به عز الدوله شد و به وزارت و پيشكارى حاج ميرزا عبد الله خان ( علاء الملك ) به حكومت همدان منصوب گرديد . در سال 1289 ق . به جاى يحيى خان معتمد الملك ( وزير مخصوص مشير الدوله ) به سمت ايلخانى گرى ايل قاجار گزيده شد . پس از بازگشت از سفر اروپا ( 1290 ق . ) كه به همراه ناصر الدين شاه رفته بود ، كمتر مأموريتى قبول مىكرد و تقريبا حال انزواء و گوشهگيرى را براى خود اختيار نمود . پس از چند سال بيكارى و انزوا در سال 1299 ه . ق . حاكم همدان و در سال 1301 ق . ( 1883 م . ) هنگام تاجگذارى الكساندر سوم امپراطور روسيه در رأس هيأتى از طرف شاه براى تبريك رهسپار پطرزبورك ( لنين گراد ) گرديد . عز الدوله در سال 1302 ق . به جاى يحيى خان مشير الدوله وزير عدليه عظمى شد . محمد حسنخان اعتماد السلطنه در يادداشتهاى روزانهء خطى خود ( دوشنبه 25 رجب 1302 ) در اين باب مىنويسد : « مشير - الدوله از وزارت عدليه معزول شد ، عز الدوله برادر شاه وزير عدليه شد . عزل مشير الدوله بواسطهء استعفاى خود بود ، اما نصب عز الدوله معلوم نشد به واسطهء چه بود استخاره بود يا استشاره يا رشوه » . در سال 1308 ق . به جاى سلطان احمد ميرزا عضد الدوله براى بار سوم حاكم همدان شد . در سال 1309 ق . از حكومت همدان معزول و به حكومت ملاير - تويسركان و نهاوند منصوب گرديد جهت تغيير و تبديل